Hulplijnen onderaan elke pagina

Schade door transitie — informeer, claim, herstel

In crisis?

Bel direct →

Hormonen en de lever: wat is bekend?

Wat richtlijnen en onderzoek zeggen over hormoonbehandeling en de lever.

De lever metaboliseert alle exogene geslachtshormonen. Bij orale toediening passeren ze de lever bij eerste passage en geven daar de grootste belasting. Het veiligheidscomité van het EMA (PRAC) adviseerde op 13 februari 2020 het gebruik van cyproteron in doses van 10 mg of meer per dag te beperken vanwege het risico op een meningeoom, een zeldzame en meestal goedaardige hersentumor; het risico neemt toe met de cumulatieve dosis en is vooral beschreven bij 25 mg per dag of meer (bron). Volgens de WPATH-richtlijn is cyproteron in de VS niet goedgekeurd vanwege zorgen over mogelijke levertoxiciteit (bron).

Wat de richtlijnen en literatuur tonen

  • Endocrine Society (2017): bij testosteron in de vorm van injecties of pleisters wordt geen ernstige levertoxiciteit verwacht (oraal 17-alkyl-testosteron wordt niet aanbevolen) en is het risico op ernstige leverziekte minimaal; bij oestrogeen moeten te hoge doses en bloedspiegels worden vermeden vanwege onder meer het risico op leverfunctiestoornissen (bron).
  • EMA-review cyproteron (2020): meningeoom is een zeldzame bijwerking (bij 1 tot 10 op de 10.000 mensen, afhankelijk van dosis en duur van de behandeling) en het risico neemt toe met de cumulatieve dosis (bron). In het ENIGI-onderzoek kregen transvrouwen 50 mg cyproteron-acetaat per dag (bron).
  • Wierckx et al. (2014): in een Europese studie onder 53 transmannen en 53 transvrouwen die een jaar werden gevolgd, hadden twee transmannen en drie transvrouwen tijdelijk verhoogde leverenzymen; er waren geen sterfgevallen of ernstige bijwerkingen (bron).

Wat dit betekent in de praktijk

  • Volgens de Endocrine Society worden mensen op hormoonbehandeling het eerste jaar elke drie maanden gezien en daarna een tot twee keer per jaar (bron).
  • Als cyproteron wordt gestopt vanwege het meningeoomrisico, zijn spironolacton en GnRH-agonisten volgens WPATH andere middelen om testosteron te verlagen (bron).

Informed consent

De Cass Review noemt de vele onbekenden over risico's en voordelen en het gebrek aan robuuste informatie 'a major problem in obtaining informed consent' (vertaald: een groot probleem bij het verkrijgen van geïnformeerde toestemming) (bron). Levine e.a. (2022) betogen in een overzichtsartikel dat het informed consent-proces bij kinderen, adolescenten en jongvolwassenen wordt beperkt door onjuiste aannames van professionals, een matige eerste beoordeling en onjuiste of onvolledige informatie aan patiënten en ouders (bron).

Waar terecht

Hulplijnen
113 (0800-0113) bij crisis. Veilig Thuis 0800-2000 bij dwang of drang.

Leverschade gemist door je arts? Onderzoek je opties.

Medische aansprakelijkheid