Hulplijnen onderaan elke pagina
Schade door transitie — informeer, claim, herstel
In crisis?
Bel direct →De architect van het Dutch Protocol en de vraag naar verantwoordelijkheid
Het behandelmodel dat de professionele standaard werd, is geen anoniem gegeven. Het heeft auteurs. Een uitvoerig portret in Genspect richt de aandacht op de eerste auteur ervan — en dat raakt precies de kern van elke schadeclaim: wie stond in voor de norm, en op welk bewijs?
Klinisch psycholoog Peggy Cohen-Kettenis (geb. 1948) was de eerste auteur van de protocolpublicatie uit 1998 en mede-auteur van de beschrijving uit 2006. Zij leidde de VUmc-genderkliniek tot 2015. Het model dat zij mee vormgaf — puberteitsremming, gevolgd door cross-sekse hormonen en later chirurgie — groeide via internationale richtlijnen uit tot de feitelijke standaard, ook in Nederland.
Voor het leerstuk van de informed consent en de medische aansprakelijkheid is de herkomst van die standaard geen detail. De norm van de redelijk handelend vakgenoot leunt op de veronderstelde deugdelijkheid van het protocol. Zodra die deugdelijkheid ter discussie staat, verschuift de juridische lat mee.
Wat het Genspect-portret stelt
- De follow-upcohorten waarop het protocol steunt, kenden volgens de auteur hoge uitval.
- Zorgwekkende mortaliteitscijfers in vroege cohorten kregen weinig nadruk.
- Een zelfrapportage-schaal (de Utrecht Gender Dysphoria Scale) kwam in de plaats van een volwaardige differentiaaldiagnose.
- Dezelfde onderzoekers schreven zowel de primaire studies als de internationale richtlijnen die daarnaar verwezen.
Dit zijn de kwalificaties van de auteur, Hermes Postma. Wat hier juridisch telt, is niet één persoon aanwijzen, maar de onderbouwing van de standaard toetsen — precies wat de rechter bij een claim doet.
Waarom dit voor een claim uitmaakt
Als de behandelaars en onafhankelijke reviews — de Cass Review (2024), het Zweedse SBU (2022), de Finse COHERE-richtlijn (2020) — erkennen dat de empirische onderbouwing voor effectiviteit zwak is, dan raakt dat de kern van informed consent: is er destijds volledig en eerlijk geïnformeerd over onzekerheid en onomkeerbaarheid? Zie ook Het Dutch Protocol als professionele standaard.
Verder lezen
Een uitgebreid, met bronnen onderbouwd profiel van Cohen-Kettenis en het protocol staat in het dossier op dutchprotocol.nl. Het oorspronkelijke essay is te lezen bij Genspect.
Bronnen
Postma H. (2026) Peggy Cohen-Kettenis: The Dutch Architect of a Global Medical Scandal, Genspect / Inspecting Gender. — Cohen-Kettenis P. & van Goozen S. (1998). — Delemarre-van de Waal H. & Cohen-Kettenis P. (2006). — Cass H. (2024) Independent Review of Gender Identity Services for Children and Young People, NHS England. — SBU (2022). — COHERE Finland (2020). — dutchprotocol.nl, dossier Personen.