Hulplijnen onderaan elke pagina
Schade door transitie — informeer, claim, herstel
In crisis?
Bel direct →Home / Juridisch / Minderjarigen en toestemming
Minderjarigen en toestemming: een gelaagd regime
Het Nederlandse regime voor toestemming bij medische behandeling van minderjarigen onderscheidt drie leeftijdsgroepen. Voor ingrijpende transitiezorg — puberteitsremmers, cross-sex hormonen, mastectomie — werpt dat de vraag op wie in welke levensfase mag toestemmen.
Het wettelijk schema (WGBO)
- 0–11 jaar: de hulpverlener komt zijn verplichtingen na jegens de ouders met gezag of de voogd (art. 7:465 lid 1 BW).
- 12–15 jaar: naast de toestemming van het kind is ook die van de ouders met gezag of de voogd vereist (art. 7:450 lid 2 BW). De behandeling kan zonder hun toestemming worden uitgevoerd als ze kennelijk nodig is om ernstig nadeel voor de patiënt te voorkomen, of als de patiënt ze ook na de weigering weloverwogen blijft wensen.
- 16–17 jaar: de minderjarige is zelf bekwaam tot het aangaan van de behandelingsovereenkomst (art. 7:447 lid 1 BW).
- 18+: volledige eigen toestemming.
Wilsbekwaamheid
Een patiënt van twaalf jaar of ouder die niet in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake, wordt bij de nakoming van de verplichtingen van de hulpverlener vertegenwoordigd door de ouders met gezag of de voogd (art. 7:465 lid 2 BW) (bron). Zie ook informed consent.
Internationale aanscherping
Het Cass Review (2024) schrijft dat de review NHS England in juli 2023 adviseerde puberteitsremmers alleen onder een onderzoeksprotocol aan te bieden, vanwege onder meer mogelijke risico's voor de neurocognitieve en psychoseksuele ontwikkeling en de botgezondheid. Volgens hetzelfde rapport adviseert de Zweedse richtlijn uit 2022 medische behandeling alleen in onderzoeksverband of in uitzonderlijke gevallen, en riep de Finse richtlijn uit 2020 op tot uiterste voorzichtigheid met puberteitsremmers onder de 18 jaar. De Gezondheidsraad schreef op 30 juni 2026 dat de Nederlandse zorg zorgvuldig is ingericht en zag geen aanleiding die anders in te richten (bron). Het Zorginstituut verplaatste op 18 mei 2026 de uiterste opleverdatum van de doorontwikkelde kwaliteitsstandaard Transgenderzorg Somatisch naar 30 september 2027 (bron).