Home / Juridisch / Minderjarigen en toestemming
Minderjarigen en toestemming: een gelaagd regime
Het Nederlandse regime voor toestemming bij medische behandeling van minderjarigen onderscheidt drie leeftijdsgroepen. Voor onomkeerbare transitiezorg — puberteitsremmers, cross-sex hormonen, mastectomie — werpt dat fundamentele vragen op die in de affirmatieve zorg vaak worden ondergesneeuwd.
Het wettelijk schema (WGBO)
- 0–11 jaar: alleen ouders toestemmen (art. 7:450 lid 1 BW).
- 12–15 jaar: zowel ouders als kind toestemmen (dubbele toestemming, art. 7:450 lid 2). Bij weigering ouders kan in uitzondering toch doorgegaan worden.
- 16–17 jaar: het kind toestemt zelf, ouders worden geïnformeerd (art. 7:447).
- 18+: volledige eigen toestemming.
Wilsbekwaamheid
Voor onomkeerbare ingrepen geldt een hogere drempel voor wilsbekwaamheid. Een 13-jarige met onverwerkt trauma, autisme of suïcidale ideeën is juridisch zelden in staat tot het overzien van een levenslange beslissing. De KNMG-richtlijn schrijft hier voor dat de behandelaar de wilsbekwaamheid expliciet toetst en documenteert — wat in praktijk vaak ontbreekt. Zie ook informed consent.
Internationale aanscherping
Het Cass Review (NHS England, 2024) concludeerde dat puberteitsremmers bij minderjarigen niet evidence-based zijn en alleen in onderzoeksverband mogen. Finland, Zweden en Noorwegen hebben dat overgenomen. In Nederland geldt vooralsnog het oudere protocol, maar de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde herziet haar richtlijn. Een Nederlandse minderjarige die zonder zorgvuldige diagnostiek werd behandeld, staat juridisch sterk.