Hulplijnen onderaan elke pagina
Schade door transitie — informeer, claim, herstel
In crisis?
Bel direct →
Gezondheidsraad: Nederlandse studies rapporteerden niet over detransitie
Op 30 juni 2026 publiceerde de Gezondheidsraad naast haar hoofdadvies "Transgenderzorg voor jongeren" een apart achtergronddocument: "Stoppen, spijt en detransitie". Het is zeventien pagina's lang, en een van de vaststellingen is dat in de Nederlandse studies over stoppen en spijt niet over detransitie werd gerapporteerd.
Wat de Gezondheidsraad zelf rapporteert
De commissie doorzocht de literatuur op Nederlandse studies over stoppen met en spijt na behandeling met puberteitsremmers (GnRH-agonisten) en genderbevestigende hormonen bij minderjarigen. Ze vond er zeven — stuk voor stuk afkomstig uit dezelfde twee klinieken, Amsterdam UMC en Leiden, en deels overlappend in patiëntenpopulatie. Het percentage jongeren dat stopte met puberteitsremmers varieerde van 0 tot 3,5%, met hormoonbehandeling van 0 tot 2%. Dat klinkt geruststellend laag, tot je leest wat er in dezelfde alinea staat: "in de Nederlandse studies werd niet over detransitie gerapporteerd." Stoppen met medicatie en detransitie zijn twee verschillende dingen, en over dat tweede is in de Nederlandse studies geen cijfer gerapporteerd.
Spijt: twee studies, en een lastige kanttekening
Nog schraler is het beeld rond spijt. Slechts twee Nederlandse studies rapporteerden daarover, en beide vonden 0% — een cijfer dat in de media en in voorlichting vaak klakkeloos wordt herhaald. Maar de Gezondheidsraad noteert zelf een cruciale beperking: één van die twee studies (Wiepjes e.a., 2018) onderzocht alleen spijt bij de subgroep die een operatie onderging, en dan nog uitsluitend spijt óver die operatie. Spijt van (enkel) hormoonbehandeling werd in die studie niet onderzocht. We schreven eerder over hoe het veelgebruikte "minder dan 1%"-spijtcijfer op losse schroeven staat; dit rapport bevestigt dat probleem vanuit onverdachte hoek.
Waar blijven de patiënten na jaar vijf?
Een tweede probleem staat in de tabellen van het rapport: de korte follow-up. In de grote Amsterdamse cohortstudie van Van der Loos e.a. (2022), die medicijnrecepten volgde als maat voor voortzetting van hormoonbehandeling, was na vijf jaar nog van 27,8% van de deelnemers data beschikbaar — na tien jaar nog maar 8,9%. De Gezondheidsraad wijst daarbij op de korte follow-upduur voor de groep die in de meest recente jaren met de behandeling startte. Over de langere termijn is daardoor weinig bekend. Dat sluit aan bij een eerdere, bredere erkenning van de Gezondheidsraad zelf dat de effecten op vruchtbaarheid en cognitie onvoldoende zijn onderzocht.
Internationaal hetzelfde gat, met tegenstrijdige conclusies
De commissie keek ook naar vijf internationale systematische reviews. Die reviews trekken uiteenlopende conclusies uit vergelijkbaar mager materiaal: twee ervan concluderen dat het percentage spijt "laag" ligt, de andere drie benadrukken vooral dat het bewijs onvoldoende is en dat lange-termijn-onderzoek noodzakelijk is. Veelzeggend is de systematische review van Feigerlova (2025), die zich specifiek op detransitie richtte en volgens de samenvatting van de Gezondheidsraad concludeerde dat detransitie bij personen die een genderbevestigende behandeling ondergaan onvoldoende is onderzocht. Het Utah-rapport voerde volgens de tabel van de Gezondheidsraad geen formele synthese van het bewijs uit, en de auteurs voegen de mening toe dat beleid dat toegang tot puberteitsremmers en hormonen voor minderjarigen verhindert niet te rechtvaardigen is.
Het weerlegde 30%-cijfer
Het rapport ruimt ook op met een hardnekkige medialegende: het percentage van 30% dat regelmatig rondgaat als "stoppercentage". Dat getal komt uit een Amerikaanse studie onder kinderen en partners van militairen, die keek naar het al dan niet ophalen van voorgeschreven hormonen bij de apotheek — geen maat voor spijt of bewuste detransitie, en bovendien niet uitgesplitst naar minderjarigen. Mensen die zelf voor hun medicatie betaalden of via een andere weg aan hormonen kwamen, tellen in dat cijfer gewoon mee als "gestopt". Voor de vraag hoe vaak detransitie nu werkelijk voorkomt — tussen de 1% en 33%, al naar gelang de definitie — biedt dit Amerikaanse cijfer dus geen enkel houvast.
Wat dit betekent
De Gezondheidsraad presenteert zich als hoeder van de wetenschappelijke stand van zaken, en op dit punt doet ze dat eerlijk: ze benoemt zelf de leemtes. Maar diezelfde eerlijkheid staat in schril contrast met de geruststellende toon waarin het hoofdadvies "Transgenderzorg voor jongeren" naar buiten kwam — het beeld dat de Nederlandse aanpak zorgvuldig is ingericht. Zorgvuldigheid van een proces zegt niets over de uitkomst ervan, zeker niet als die uitkomst — detransitie, spijt op langere termijn — domweg niet wordt gevolgd. Wie na een puberteitsremmer en hormoonbehandeling uit beeld raakt bij de kliniek, verdwijnt ook uit de cijfers. Dat is geen bewijs dat het goed gaat. Het advies zelf schrijft dat definitieve conclusies over spijt of detransitie op de lange termijn niet te maken zijn vanwege de veelal korte follow-upduur en de substantiële uitval, en tegelijk dat het percentage spijt bij hormoonbehandeling die op minderjarige leeftijd is gestart volgens Nederlandse studies laag ligt (bron).
Bronnen
Gezondheidsraad, "Stoppen, spijt en detransitie" — achtergronddocument bij "Transgenderzorg voor jongeren", publicatienr. 2026/12A2, Den Haag, 30 juni 2026: tweedekamer.nl.
Let op bij dit advies: de commissie die het opstelde, is niet neutraal. Volgens prof. Smeehuijzen zijn zes van de twaalf direct of indirect betrokken of betrokken geweest bij het voorschrijven of toedienen van puberteitsremmers en cross-seksehormonen (bron). Wat de belangenverklaringen laten zien, lees je op eerlijkovergender.nl.

Nienke Vogelaar
Redactie
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen 'stoppen' en 'detransitie' in dit rapport?
Stoppen betekent dat iemand de puberteitsremmers of hormonen niet langer gebruikt of ophaalt. Detransitie gaat over het bewust beëindigen van de transitie of terugkeren naar het bij geboorte toegekende geslacht. De Nederlandse studies melden percentages stoppen; over detransitie werd in de Nederlandse studies niet gerapporteerd, schrijft de Gezondheidsraad.
Hoeveel Nederlandse jongeren stoppen met puberteitsremmers of hormonen?
Tussen 0% en 3,5% stopte met puberteitsremmers en tussen 0% en 2% met hormonen, blijkt uit zeven Nederlandse studies — allemaal afkomstig uit Amsterdam UMC en Leiden, met deels overlappende patiëntengroepen.
Klopt het dat 30% van de mensen die een gendertransitie starten weer stopt?
Nee, zegt de Gezondheidsraad zelf. Dat cijfer komt uit een Amerikaanse studie naar het ophalen van medicatie bij militairengezinnen en zegt niets over spijt, detransitie of specifiek minderjarigen.