ANALYSE · WETGEVING

Conversiewet: wat detrans-getuigenissen en de wettekst laten zien

De Wet strafbaarstelling conversiehandelingen laat in de tekst uitdrukkelijk ruimte voor terughoudendheid, voorzichtigheid en reflectie bij transitie, en voor zorgverleners die volgens de zorgvuldigheidseisen handelen. Detrans-getuigenissen laten zien waarom de vraag naar die ruimte ertoe doet.

Het kritische dossier over de conversiewet staat op conversiewet.nl.

Door Edward Jansen · 3 juni 2026, bijgewerkt op 18 oktober 2026 met de definitieve wettekst

Wat de wet zegt

De Wet strafbaarstelling conversiehandelingen is op 11 september 2026 vastgesteld (Stb. 2026, 294) en treedt in werking op 1 januari 2027 (Stb. 2026, 295). Artikel 285ba Wetboek van Strafrecht straft degene die in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf, of in het verband van een organisatie, stelselmatig of anderszins op indringende wijze handelingen verricht met het oogmerk de seksuele gerichtheid of genderidentiteit van een persoon onder de achttien jaar te veranderen of te onderdrukken (ten hoogste een jaar gevangenisstraf of een boete van de vierde categorie). Voor meerderjarigen geldt hetzelfde bij misbruik van overwicht (bron). De tekst noemt geen richting van verandering.

De wet bevat twee uitdrukkelijke begrenzingen. Het oogmerk om op te roepen tot terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie ten aanzien van een sociale of medische transitie valt niet onder het oogmerk om genderidentiteit te veranderen of te onderdrukken (lid 2), en niet strafbaar is de arts of andere zorgverlener die in de uitoefening van zijn beroep handelt in overeenstemming met de voor hem geldende zorgvuldigheidseisen (lid 7) (bron). Het kabinet schreef aan de Eerste Kamer dat deze medische exceptie in beginsel geldt voor alle artsen en andere zorgverleners die handelen volgens de geldende zorgvuldigheidseisen, en dat gesprekken tussen ouders en kind in de privésfeer buiten de strafbepaling vallen, omdat ze niet plaatsvinden in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf of in het verband van een organisatie (bron).

Wat de getuigenissen laten zien

Chloe Cole kreeg als minderjarige puberteitsremmers, hormonen en een mastectomie. In haar klacht tegen Kaiser Foundation Hospitals, de Permanente Medical Group en enkele voormalige artsen stelt zij dat dit gebeurde zonder behoorlijk informed consent, dat haar onderliggende psychische problemen niet met psychotherapie werden behandeld en dat bijkomende aandoeningen niet werden onderzocht; zij noemt zelf lichaamsdysmorfie en autisme. Kaiser zegt dat de zorg aan de medische standaarden voldoet (bron). Keira Bell kreeg als zestienjarige puberteitsremmers, als zeventienjarige testosteron en onderging op haar twintigste een dubbele mastectomie; in 2019 stopte zij met testosteron (bron). Het Court of Appeal stelde de Tavistock op 17 september 2021 in het gelijk tegen de eerdere uitspraak van de Divisional Court (bron). Clementine Breen stelt in haar klacht dat zij op haar twaalfde een puberteitsremmer-implantaat, vanaf haar dertiende hormonen en op haar veertiende een dubbele mastectomie kreeg, en dat het seksueel misbruik rond haar zesde en zevende nooit is onderzocht of besproken (bron). Dat zijn stellingen in rechtszaken, geen vastgestelde feiten.

Wat deze verhalen volgens de betrokkenen gemeen hebben, is wat er in hun ogen niet gebeurde: onderzoek naar onderliggende problemen voordat medische stappen werden gezet. Dat sluit aan bij wat de Cass Review en de Gezondheidsraad schrijven over de zwakke bewijsbasis en over het ontbreken van gegevens op de lange termijn (bron).

Onomkeerbaarheid

Volgens de Gezondheidsraad zijn operaties onomkeerbaar, zijn sommige effecten van hormonen dat ook (zoals een lagere stem bij trans mannen) en zijn de effecten van behandeling op cognitie en vruchtbaarheid nog onvoldoende onderzocht; na het stoppen met puberteitsremmers hervat de eigen puberteit (bron).

Wat de wet niet regelt

De wet is een strafbepaling en bevat geen verplichte traumacheck, autisme-screening, second opinion of wachttijd (bron). Voor de kwaliteit van de zorg verwijst het kabinet naar de kwaliteitsstandaarden voor transgenderzorg: die zijn richtlijnen en als zodanig onderdeel van de professionele standaard (bron). Of die standaarden voldoende waarborgen bieden, is een inhoudelijke discussie die buiten de wettekst om gevoerd wordt.

Wat de wet verbiedt en toestaat

De wet verbiedt handelingen met het oogmerk genderidentiteit of seksuele gerichtheid van minderjarigen te veranderen of te onderdrukken, met de uitzonderingen in lid 2 en lid 7 (bron). De namen Chloe Cole, Keira Bell en Clementine Breen staan in dit essay voor mensen die stellen dat zij in een medisch traject terechtkwamen zonder dat hun onderliggende problemen werden onderzocht. Of de wet het gesprek dat dat had kunnen voorkomen in de weg staat, volgt niet uit de tekst: terughoudendheid, voorzichtigheid en reflectie, en zorg volgens de zorgvuldigheidseisen, zijn uitgezonderd.