Hulplijnen onderaan elke pagina
Schade door transitie — informeer, claim, herstel
In crisis?
Bel direct →Psychisch lijden na transitie — wanneer de oplossing niet werkt
Transitie wordt gepresenteerd als oplossing voor het lijden. Of transitie het psychisch lijden blijvend vermindert, is onzeker: het bewijs voor psychische winst is bij jongeren zwak, en na een geslachtsoperatie komen psychische problemen vaker voor dan bij controles.
Volgens de Britse regering concludeerde de Cass Review dat de onderbouwing voor vroege puberteitsremming onduidelijk blijft, met zwak bewijs voor het effect op genderdysforie en op mentale of psychosociale gezondheid (bron). Bij kinderen die naar genderklinieken worden verwezen komen volgens de systematische review voor de Cass Review hogere dan verwachte niveaus van autisme, ADHD, angst, depressie, eetstoornissen, suïcidaliteit, zelfbeschadiging en nare ervaringen in de kindertijd voor (bron). Zie ook psychische klachten blijven na transitie.
Wat de literatuur en reviews tonen
- Bränström & Pachankis (Am J Psychiatry 2020): in de oorspronkelijke publicatie hing meer tijd sinds de laatste operatie samen met minder geestelijke gezondheidszorg, terwijl jaren sinds de start van hormoonbehandeling daar niet mee samenhingen (bron). Het artikel is daarna gecorrigeerd na een review van de statistische methode en een deel van de conclusies (bron).
- Dhejne et al. (2011, Zweden, 324 personen die tussen 1973 en 2003 een geslachtsoperatie ondergingen): na correctie voor eerdere psychiatrische problemen een hazard ratio van 19,1 voor overlijden door suïcide ten opzichte van controles; de auteurs concluderen dat geslachtsaanpassing de dysforie kan verlichten maar mogelijk niet volstaat als behandeling (bron). Voor het ontkrachten van de "transitie voorkomt suicide"-claim: zie de suicidemythe in genderzorg en het Finse cohortonderzoek (BMJ Mental Health 2024).
- Cass Review (2024): volgens de samenvatting van de Britse regering blijft de onderbouwing voor vroege puberteitsremming onduidelijk, met zwak bewijs voor het effect op genderdysforie en op mentale of psychosociale gezondheid.
- Vandenbussche (J Homosex 2022): in een online enquête onder 237 detransitioners uit online detrans-gemeenschappen meldden de deelnemers belangrijke psychische behoeften rond genderdysforie, bijkomende aandoeningen en spijt, en een groot gebrek aan steun (bron) — zie ook het Finse detransitie/comorbiditeit-onderzoek (2025).
- Boyd et al. (Healthcare 2022): in een kwaliteitsonderzoek bij één Engelse huisartsenpraktijk stopte een vijfde van de patiënten met hormonen, van wie meer dan de helft spijt of een detransitie noemde (bron).
- Biggs (J Sex Marital Ther 2023): de Nederlandse studie onder 70 adolescenten, het belangrijkste bewijs voor het Dutch Protocol, kende kleine aantallen en onvergelijkbare maten van genderdysforie (bron).
- Levine et al. (J Sex Marital Ther 2022): volgens de auteurs wordt het informed-consentproces beperkt door onjuiste aannames van professionals, een matige eerste beoordeling en onjuiste en onvolledige informatie aan patiënten en ouders (bron).
Welke bijkomende problemen vaker voorkomen
- Autisme — volgens het Cass-eindrapport suggereren sommige studies dat transgender en gender-diverse personen drie tot zes keer zo vaak autistisch zijn als cisgender personen (bron).
- Trauma — in de enquête van Littman (2021) onder 100 zichzelf aangemelde detransitioners zag 38 procent in dat de genderdysforie een specifieke oorzaak had, zoals trauma of een psychische aandoening (bron).
- Angst, depressie, ADHD en eetstoornissen — volgens de systematische review voor de Cass Review komen die bij verwezen kinderen vaker voor dan verwacht (bron).
- Moeite met het accepteren van de eigen homo- of biseksualiteit — in de Cass Review genoemd bij de enquête van Littman (2021): 23,0 procent noemde dit als reden voor transitie en latere detransitie (bron).
Wat dit betekent
Het Cass-eindrapport schrijft dat de redenen voor detransitie complex zijn en dat er onvoldoende zorgaanbod is voor deze groep, die uiteenlopende lichamelijke en psychische behoeften heeft (bron).
Waar terecht
- 113 Zelfmoordpreventie
- Onafhankelijke therapie
- Depressie blijft
- Medische aansprakelijkheid
- Veilig Thuis bij dwang of drang
- Externe bron: Cass Review Final Report (2024).