Hulplijnen onderaan elke pagina
Schade door transitie — informeer, claim, herstel
In crisis?
Bel direct →
Vijf paden naar transitie en terug: nieuwe studie ontrafelt de psychologie achter detransitie
Waarom transitioneren mensen, en waarom keren sommigen daar later weer van terug? Kwantitatief onderzoek heeft al vaker laten zien dat detransitioners vaker dan gemiddeld kampen met psychiatrische aandoeningen. Wat tot nu toe grotendeels ontbrak, was een verklaring: welk mechanisme verbindt die eerdere problemen met de beslissing om te transitioneren, en later weer terug te keren? Een nieuwe studie van onderzoekers M. Lal en Stephen B. Levine, gepubliceerd in het Journal of Sex & Marital Therapy, probeert precies dat gat te vullen.
Zevenendertig verhalen, twee keer geanalyseerd
De onderzoekers gingen niet af op vragenlijsten, maar op de eigen woorden van detransitioners. Ze analyseerden publiek beschikbare videogetuigenissen van 37 mensen die waren getransitioneerd en vervolgens weer waren gedetransitioneerd: 25 vrouwen en 12 mannen. Die verhalen werden op twee manieren doorgelicht — eerst met een klinische audit, daarna met een kwalitatieve inhoudsanalyse — om terugkerende patronen in de levensloop van deelnemers bloot te leggen, van voor de transitie tot na de detransitie.
Transitie als uitweg uit onderliggende nood
Een centrale conclusie is dat transitie bij deze groep, in elk geval ten dele, functioneerde als een poging om al bestaand psychisch lijden te verminderen. Neurocognitieve aandoeningen zoals autisme en ADHD komen in de studie terug als een van de routes naar transitie. Over de vraag hoe autisme en genderdysforie zich in de diagnostiek tot elkaar verhouden is elders in het netwerk meer te lezen: differentiaaldiagnostiek tussen autisme en genderdysforie.
Vijf paden naar transitie
Uit de verhalen kwamen vijf elkaar overlappende, retrospectieve routes naar transitie naar voren: neurocognitieve aandoeningen; eerder seksueel misbruik met dissociatie; sociale besmetting en digitale versterking; ego-dystone seksualiteit; en angst voor de eigen opkomende seksualiteit in combinatie met extreme seksuele stereotypering. De nieuwe identiteit ging volgens de samenvatting vaak gepaard met aanvankelijke validatie-euforie en werd in stand gehouden door 'sunk-cost'-psychologie (bron).
Opluchting, ondanks de gevolgen
Detransitioneren bleek voor de deelnemers geen eenvoudige weg terug. Deelnemers kregen te maken met complexe medische nasleep van eerdere behandelingen en met rouw. Toch meldden sommige deelnemers, ondanks die lasten, een diepe opluchting.
Wat dit betekent voor de praktijk
Lal en Levine trekken een concrete klinische conclusie uit hun bevindingen: voordat medische stappen worden gezet, is een grondig psychiatrisch onderzoek nodig dat de volledige ontwikkelingsgeschiedenis van een jongere in kaart brengt, inclusief eventuele onderliggende aandoeningen en trauma's. De auteurs wijzen op het klinische risico van 'diagnostic overshadowing', waarbij onderliggende problemen worden toegeschreven aan genderdysforie. Het gaat om een kwalitatieve studie op basis van een beperkte, zelf gekozen groep van 37 mensen die hun verhaal publiek deelden; de bevindingen laten zich dan ook niet zomaar vertalen naar cijfers over de hele groep detransitioners. Als verklarend model voor de mechanismen achter transitie en detransitie voegen ze wel een gedetailleerd, klinisch onderbouwd perspectief toe aan een dossier dat tot nu toe vooral uit percentages bestond.

Nienke Vogelaar
Redactie
Veelgestelde vragen
Wat onderzochten Lal en Levine precies?
Ze zochten naar de psychologische mechanismen die aan een gendertransitie vooraf gingen en die later tot detransitie leidden, door de eigen verhalen van detransitioners te analyseren in plaats van alleen cijfers te verzamelen.
Hoe groot was de onderzoeksgroep en hoe zijn de deelnemers geworven?
De onderzoekers analyseerden transcripten van openbare videogetuigenissen van 37 detransitioners: 25 vrouwen en 12 mannen. Het gaat dus om een groep die haar verhaal online vertelde, niet om een aselecte steekproef.
Welke vijf paden naar transitie vond het onderzoek?
Neurocognitieve aandoeningen, eerder seksueel misbruik met dissociatie, sociale besmetting en digitale versterking, ego-dystone seksualiteit, en angst voor de eigen opkomende seksualiteit gecombineerd met extreme seksuele stereotypering.