Hulplijnen onderaan elke pagina

Schade door transitie — informeer, claim, herstel

In crisis?

Bel direct →
Voor het eerst rechtstreeks vergeleken: de mentale gezondheid van trans personen en detransitioners

Voor het eerst rechtstreeks vergeleken: de mentale gezondheid van trans personen en detransitioners

Tot nu toe werd er in de wetenschap zelden hardop naast elkaar gekeken: hoe verhoudt de mentale gezondheid van mensen die in gendertransitie zijn zich tot die van mensen die zijn teruggekomen op hun transitie? Onderzoek richtte zich altijd op de ene of de andere groep, nooit op beide tegelijk, met dezelfde vragenlijsten, dezelfde gesprekken, dezelfde meetlat. Een nieuwe studie in Archives of Sexual Behavior doet dat voor het eerst wel, en de uitkomst is genuanceerder dan het debat vaak toelaat.

Twee groepen, één onderzoeksopzet

De onderzoekers wierven 29 transgender en genderdiverse (TGD) volwassenen — gemiddelde leeftijd 28,3 jaar, 72,4% bij geboorte als vrouw geregistreerd — en 22 volwassenen die hun gendertransitie hadden stopgezet, omgebogen of teruggedraaid, samen met een verandering in hun eigen genderbeleving. Deze detransitioners waren gemiddeld 28,7 jaar oud, 63,6% bij geboorte als vrouw geregistreerd. Beide groepen doorliepen dezelfde twee korte online vragenlijsten en twee gesprekken van aangezicht tot aangezicht, waarin hun transitie- of detransitiegeschiedenis, de gezette stappen, psychiatrische diagnoses, medicatiegebruik en ingrijpende levenservaringen werden uitgevraagd.

Dat simultane, vergelijkende ontwerp is precies waar het aan ontbrak in eerder onderzoek. Studies over detransitie bevroegen doorgaans alleen detransitioners, zonder een referentiegroep; studies over trans gezondheid deden het omgekeerde. Zonder vergelijkingsgroep is elk cijfer over psychiatrische klachten of nare ervaringen moeilijk te duiden — is dit hoog, laag, of gewoon wat je overal aantreft bij mensen die met genderdysforie te maken hebben? Dit onderzoek probeert die leemte te dichten, al blijft het met 29 en 22 deelnemers nadrukkelijk verkennend.

Jonger begonnen, vaker bijwerkingen gemeld

Op de meeste gemeten kenmerken — sociaaldemografisch en qua ingrijpende levenservaringen — vonden de onderzoekers geen statistisch significant verschil tussen beide groepen. Twee uitkomsten sprongen er wel uit. Ten eerste: detransitioners waren jonger toen ze aan hun medische traject begonnen dan de TGD-deelnemers. Ten tweede: een groter deel van de detransitioners meldde bijwerkingen of ongewenste effecten van de hormoonbehandeling (84,2%, tegenover 54,2% van de TGD-groep), terwijl de TGD-groep juist vaker interesse toonde in verdere medische stappen.

Dat is een relevant gegeven voor het Nederlandse debat over de leeftijd waarop met puberteitsremmers of hormonen wordt gestart — zie hoe die startleeftijd rond Tannerstadium 2-3 wordt bepaald: detransitioners begonnen in deze kleine steekproef gemiddeld op 19,7-jarige leeftijd aan hun medische transitie, de TGD-deelnemers op 23,6-jarige leeftijd (bron). Het gaat om volwassen deelnemers; de studie zegt niets over puberteitsremmers.

Vergelijkbare psychiatrische last

Op psychiatrisch gebied vonden de onderzoekers geen significante verschillen tussen beide groepen: bij 58,6% van de TGD-groep en 45,5% van de detransitiegroep was ooit een formele psychiatrische diagnose gesteld. Over de hele onderzoeksgroep heen gaf 54,9% van de deelnemers aan ooit suïcidale gedachten te hebben gehad, en 21,6% meldde minstens één suïcidepoging.

Dit is geen bewijs dat de ene route veiliger is dan de andere: het zijn twee kleine, zelfgerapporteerde steekproeven, geen gecontroleerde longitudinale studie. Wat de studie wél laat zien, is dat zowel transitie als detransitie gepaard gaan met een aanzienlijke psychiatrische last. Voor de klinische praktijk is dat een argument om bij iedereen, in welke richting dan ook, de onderliggende problematiek serieus in kaart te brengen in plaats van die aan de gekozen route toe te schrijven.

Nienke Vogelaar

Nienke Vogelaar

Redactie

Veelgestelde vragen

Wat is er nieuw aan deze studie?

Eerder onderzoek keek apart naar trans personen of naar detransitioners. Deze studie wierf beide groepen tegelijk en op dezelfde manier en vergeleek ze rechtstreeks. Volgens de auteurs is dat voor zover zij weten niet eerder gedaan.

Hoe groot was de studie?

Het ging om 29 transgender- en genderdiverse deelnemers en 22 deelnemers die waren gedetransitioneerd, met een gemiddelde leeftijd van ruim 28 jaar. Een klein, verkennend onderzoek dus, geen grootschalige registerstudie.

Wat was het belangrijkste verschil tussen de groepen?

Detransitioners begonnen op jongere leeftijd aan hun medische transitie en meldden vaker bijwerkingen van hormoonbehandeling; de TGD-groep had vaker interesse in verdere medische stappen. Op de overige gemeten kenmerken verschilden de groepen niet significant.