Hulplijnen onderaan elke pagina

Schade door transitie — informeer, claim, herstel

In crisis?

Bel direct →
Onderzoekers zetten vraagtekens bij het 'één procent'-cijfer over transitiespijt

Onderzoekers zetten vraagtekens bij het 'één procent'-cijfer over transitiespijt

Jarenlang gold in de transgenderzorg een eenvoudig getal: slechts één procent van de mensen die medisch transitioneert, zou ooit detransitioneren, spijt krijgen van de behandeling of er schade door ondervinden. Volgens Finse onderzoekers kwamen schattingen van spijt na een medische transitie tussen de jaren zeventig en de jaren 2010 in die orde van grootte uit (bron). Twee onderzoekers die al jaren naar detransitie kijken, Kinnon Ross MacKinnon en Pablo Expósito-Campos, zetten in hun aankomende boek "Understanding Detransition" (verwacht in het voorjaar van 2027) vraagtekens bij dat getal (bron). Zij zeggen zelf dat hun "general ethos is of trans-affirmation".

Een getal dat een heel beleidsveld stuurde

Volgens MacKinnon en Expósito-Campos deed het getal meer dan een uitkomst beschrijven: het gaf richting aan zorg, bepaalde hoe patiënten en ouders werden voorgelicht en welke ervaringen na een transitie als legitiem golden. Hoe lang het getal standhield, hing volgens hen af van hoe detransitie werd gedefinieerd; uiteindelijk brak het. Een vervangend percentage geven zij niet (bron).

Ruim duizend deelnemers in drie landen

Het boek bouwt voort op drie eigen onderzoeksprojecten: Re/DeTrans Canada, de DARE-studie en NORTASUN, uitgevoerd tussen 2021 en 2024. Samen verzamelden die studies data van 1.035 mensen in de Verenigde Staten, Canada en Spanje die op enig moment hun transitie hadden teruggedraaid of gestopt. Bijna zeventig procent van hen had minstens één hormonale of chirurgische behandeling ondergaan voordat ze detransitioneerden. In deze groep bleef detransitie dus niet beperkt tot een sociale transitie. Het gaat om een groep die zich zelf aanmeldde; de cijfers zeggen niet hoe vaak detransitie in de hele populatie voorkomt.

De onderzoekers benadrukken dat harde cijfers alleen niet genoeg zijn. Ze citeren socioloog Arthur Frank: "after the methods, there has to be a story".

Zelfs de definitie van "detransitie" staat niet vast

Volgens de auteurs heeft er in de wetenschappelijke literatuur nooit een algemeen aanvaarde definitie van detransitie bestaan. Klinieken gebruikten het woord "spijt" lange tijd voor uiteenlopende, vaak niet nader onderzochte uitkomsten, en naarmate detransitie zichtbaarder werd, ontstonden nieuwe termen en omschrijvingen. De auteurs behandelen de definitie zelf als onderdeel van het onderwerp (bron).

Wat de Gezondheidsraad schreef

De Gezondheidsraad schreef in juni 2026 dat over het aantal gevallen van spijt geen definitieve conclusies te trekken zijn, door de veelal korte follow-upduur en de substantiële uitval in studies (bron). In zeven Nederlandse studies over stoppen of spijt na een behandeling die op minderjarige leeftijd begon, stopte 0 tot 3,5 procent van de jongeren met de behandeling; slechts twee studies rapporteerden over spijt en over detransitie werd in de Nederlandse studies niet gerapporteerd (bron).

Nienke Vogelaar

Nienke Vogelaar

Redactie