Hulplijnen onderaan elke pagina
Schade door transitie — informeer, claim, herstel
In crisis?
Bel direct →Medisch stoppen met transitie
Medisch detransitioneren betekent stoppen met cross-sex hormonen, puberteitsremmers of verdere chirurgische ingrepen. Doe dit altijd onder begeleiding van een arts die ervaring heeft met endocrinologie. Plotseling stoppen kan ernstige klachten geven.
Wat gebeurt er bij stoppen?
Het lichaam moet de eigen hormoonproductie weer opstarten. Als de geslachtsklieren behouden zijn, verdwijnen veel veranderingen weer als de hormonen worden gestopt, onder meer het uitblijven van de menstruatie en de lichaamsbeharing. Blijvend zijn volgens de WPATH-richtlijn onder meer genitale groei, gezichtsbeharing, mannelijk haarverlies en borstontwikkeling (bron).
Afbouwen: niet abrupt
- Bespreek met je endocrinoloog of huisarts een afbouwschema over weken tot maanden.
- Laat bloedwaarden controleren: hormoonprofiel, lever, lipiden, bloeddruk, hematocriet.
- Houd een dagboek bij van klachten: opvliegers, stemmingsschommelingen, slaap, libido.
- Bij puberteitsremmers: bespreek botdichtheid en eventuele DXA-scan. Volgens de Gezondheidsraad daalt de botdichtheid tijdens het gebruik van GnRH-agonisten; na de start met hormonen treedt herstel op, maar dat lijkt bij trans meisjes niet altijd volledig (bron).
- Na gonadectomie kan botverlies versnellen als hormonen worden gestopt of het hormoonniveau te laag is (bron).
- Cardiovasculaire monitoring: in een Amerikaans cohort hadden transvrouwen vaker veneuze trombo-embolie dan cisgender mannen en vrouwen (Getahun 2018 (bron).
Ondersteuning bij het stoppen
In de enquête van Vandenbussche onder 237 detransitioners noemden deelnemers behoefte aan medische ondersteuning bij het stoppen met of veranderen van de hormoonbehandeling, bij complicaties van operaties of behandelingen en bij ingrepen om veranderingen terug te draaien (bron). Laat het stoppen daarom altijd begeleiden.
Onomkeerbare effecten
Sommige veranderingen zijn permanent. Bij testosteron blijven de stemverlaging, de gezichtsbeharing en de groei van de genitaliën blijvend (bron). Bij oestrogeen blijft de borstontwikkeling blijvend (bron). Verwijderde geslachtsorganen komen niet terug. Lees meer over lichamelijk herstel en onomkeerbare stemverandering.
Welke arts?
De Nederlandse genderzorg is gericht op transitie, niet op detransitie. Veel detransitioners ervaren dat hun oude behandelaar terughoudend is. Sommigen wijken uit naar de huisarts, een internist-endocrinoloog buiten de gender-keten, of zoeken contact via internationale netwerken (SEGM, Genspect). De Cass Review (2024) beveelt in aanbeveling 25 aan dat NHS England zorgt voor voorzieningen voor mensen die detransitie overwegen, ook voor wie niet terug wil naar de diensten die hen eerder behandelden.
Hulplijnen
- 113 Zelfmoordpreventie — 0800-0113.
- Veilig Thuis — 0800-2000 (bij dwang of drang om door te gaan).
- Slachtofferhulp — 0900-0101.