Testosteron als zondebok? De opmerkelijke selectiviteit van Guy T'Sjoen

Guy T'Sjoen is een Belgische endocrinoloog, hoogleraar aan de Universiteit Gent en verbonden aan de genderkliniek van het UZ Gent, de grootste genderkliniek van België. Hij is gespecialiseerd in hormonen en geldt als een gezaghebbende stem op het gebied van testosteron, hormonale gezondheid en genderzorg.

De waarschuwing

T'Sjoen waarschuwt regelmatig voor de commerciële testosteronindustrie. Volgens hem wordt testosteron te vaak verkocht als wondermiddel voor mannen die zich vermoeid voelen, minder gespierd zijn of hun 'mannelijkheid' willen versterken. Hij benadrukt dat testosteron een krachtig geneesmiddel is en geen lifestyleproduct. Die boodschap is op zichzelf waardevol: geneesmiddelen horen niet als consumentenproduct te worden vermarkt, en de risico's van ongecontroleerd testosterongebruik zijn reëel.

De vraag naar consistentie

Maar juist daar ontstaat een discussie over de consequentie van zijn boodschap. Wanneer jonge mannen testosteron gebruiken voor meer spiermassa of een bepaald uiterlijk, klinkt een scherpe waarschuwing tegen medicalisering en commerciële beïnvloeding. Die waarschuwing heeft wetenschappelijk gewicht en is verdedigbaar.

Waarom klinkt diezelfde kritische houding — volgens critici — merkbaar minder sterk wanneer hetzelfde hormoon wordt gebruikt binnen de genderzorg? Het gaat om hetzelfde hormoon, met dezelfde biologische werking. De mogelijke gevolgen zijn eveneens blijvend: verdieping van de stem, clitoromegalie, veranderingen in vruchtbaarheid, en in sommige gevallen onomkeerbare lichamelijke effecten. Als voorzichtigheid, risico's en terughoudendheid belangrijke begrippen zijn bij testosterongebruik in de ene context, zou diezelfde maatstaf dan niet moeten gelden in de andere?

Niet over het bestaan, maar over de maatstaf

De kritiek gaat uitdrukkelijk niet over het bestaan van testosteronbehandeling als zodanig, en ook niet over individuele patiënten die in goed vertrouwen een keuze hebben gemaakt. De vraag gaat over iets fundamentelers: wordt dezelfde wetenschappelijke strengheid consequent toegepast op verschillende groepen gebruikers?

In de wetenschappelijke literatuur wordt dit aangeduid als publicatiebias en interpretatieve inconsistentie: onderzoek naar risico's in de ene populatie wordt kritisch gelezen, terwijl vergelijkbare risico's in een andere populatie minder scherpe aandacht krijgen. De Cass Review (NHS, 2024) signaleerde dit patroon expliciet in de genderzorg: de bewijsbasis voor cross-sex hormonen bij jongeren werd jarenlang gunstiger voorgesteld dan de data rechtvaardigden.

Het principe van gelijke maatstaven

Wie waarschuwt voor overmedicalisering en commerciële belangen, moet dat consequent doen. Niet als ideologisch standpunt, maar als wetenschappelijk principe. De geloofwaardigheid van medische experts rust uiteindelijk op één fundament: dezelfde regels en dezelfde kritische vragen voor iedereen, ongeacht de sociale of politieke context van de behandeling.

Dat is geen aanval op T'Sjoen als persoon, noch op de genderkliniek van het UZ Gent. Het is een oproep tot de intellectuele eerlijkheid die van iedere medische expert verwacht mag worden: de bereidheid om het eigen domein met dezelfde maatstaf te meten waarmee andere domeinen worden beoordeeld.